Gebruikerswaardering: 5 / 5

Ster actiefSter actiefSter actiefSter actiefSter actief
 

 

 

Longontstekingen


Een witte bloedcel

De witte bloedcel pakt veel schadelijke microben

 

Inleiding

Een longontsteking is een afweerreactie van longweefsel op een schadelijke prikkel. Deze prikkel kan van buitenaf komen, maar ook vanuit het organisme (het lichaam) zelf. Voorbeelden van prikkels die van buiten komen zijn infecties door bacteriën (pneumococcen, legionella etc.), virussen (griep) en parasieten (tropische ziekten). Maar ook allergische reacties kunnen tot longontstekingen leiden zoals beroepsastma en vogelhouderslong (duiven, papegaaien etc.). Bestraling van de long (in de behandeling van borst- of longkanker) en bijvoorbeeld afstotingsreacties na longtransplantatie kunnnen ook leiden tot longontstekingen. Verslikking, verdrinking en verbranding zijn weer andere vormen van prikkels van buiten die leiden tot longontstekingen. Bij spierziekten vermindert de hoestreactie hetgeen tot ontstekingsreacties in de long leidt doordat slijm niet goed naar buiten gehoest kan worden. Dit fenomeen kan ook makkelijk optreden wanneer patiënten met COPD niet goed kunnen ophoesten door pijn na bijvoorbeeld een operatie.

Door bepaalde prikkels vanuit het lichaam zelf zijn ook ziekten te noemen die tot speciale vormen van longontstekingen kunnen leiden. Bijvoorbeeld sarcoïdose (de ziekte van Besnier Boeck), longfibrose, ontstekingen van de bloedvaten van de long (vasculitis) zijn voorbeelden van longziekten waarbij het afweersysteem denkt dat het longweefsel zelf de schadelijke prikkel is geworden. Longontstekingsreacties kunnen ook optreden door bepaalde medicamenten (bijvoorbeeld nitrofurantoïne (een antibioticum) en cordarone (een hartritme dempend medicijn)).

Voor longonstekingen kunnen dus heel veel oorzaken genoemd worden. Aan de hand van het klachtenpatroon van de patiënt, lichamelijk onderzoek en het uitvoeren van allerlei andere speciale onderzoeken proberen de longartsen te achterhalen wat de oorzaak van de longontsteking is. Deze onderzoeken kunnen poliklinisch plaatsvinden maar soms moeten patiënten hiervoor in het ziekenhuis opgenomen worden. Dit is vooral het geval wanneer de patiënt behoorlijk ziek is geworden van de longontsteking.

 

Risicofactoren bij longontstekingen

Bij bepaalde longonstekingen zijn risicofactoren aan verbonden. De meeste longontstekingen die voorkomen zijn longontstekingen door bacterien. Bekende risicofactoren hiervoor kunnen zijn:

 

 

  • Roken
  • Gebruik van veel alcohol
  • Stoornissen in de afweer door andere ziekten (zoals COPD of kanker)
  • Slechte zelfzorg
  • Wanneer veel mensen (langer) bijelkaar zijn
  • Patiënten die erg ziek zijn en al lang in het ziekenhuis liggen (nosocomiale longontstekingen, ofwel longontstekingen die in het ziekenhuis zijn ontstaan)

 

 

Ziekteverschijnselen bij longontstekingen

De ziekteverschijnselen die bij longontstekingen optreden zijn helemaal afhankelijk van de oorzaak ervan. Een voorbeeld van ziekteverschijnselen bij een longontsteking door bacterien is de pneumococcenpneumonie. Deze ontsteking ontstaat in de maatschappij (of te wel community acquired pneumonia (CAP)). U als lezer of wij als longartsen kunnen deze vorm van longonsteking dus krijgen.

 

 

  • (plotselinge) Koorts en koude rillingen
  • Hoesten (soms roodbruin slijm) en pijn op de borst
  • Kortademig- en benauwdheid
  • Snelle hartslag
  • Algeheel gevoel van ziek zijn en soms verwardheid (bij ouderen)

 

 

Longontstekingen kunnen ook een langdurig beloop hebben. Een bekend voorbeeld van een langdurige lopende longontsteking is longtuberculose (tbc). In zeldzamere gevallen in Nederland kan longtuberculose soms longkanker nabootsen. Daarom kijken de longartsen bij onderzoek naar longontstekingen en longkanker altijd of er sprake kan zijn van longtuberculose. Meestal is dit niet het geval.

Klachten die bij longtuberculose kunnen passen lijken op die van de bacteriele longontsteking, maar meestal verlopen de klachten niet plotseling. Nachtzweten, vermagering, vermoeidheid en ophoesten van bloed komen vaker voor. Tuberculose kan in ieder orgaan optreden, bijvoorbeeld in de botten, maar ook in de nieren. Klachten van botpijnen of bloedplassen kunnen dus ook voorkomen.

 

Onderzoek naar longontstekingen

De mate van uitgebreidheid van de onderzoeken naar longontstekingen hangt wederom helemaal af van de oorzaak ervan. Wanneer een patiënt bij de longarts komt, dan vormt het verhaal van de patiënt (de anamnese) gecombineerd met het lichamelijk onderzoek de belangrijkste bouwsteen om er achter te komen wat er aan de hand is (sommigen menen dat 80% van de oorzaak van ziekten hierdoor al gevonden kan worden). Andere aanvullende onderzoeken die ingezet kunnen worden naar de oorzaak van longontstekingen zijn:

 

 

  • Uitgebreid bloedonderzoek
  • Bacteriologische onderzoek van slijm, urine en bloed
  • "Bronchoscopisch" (kijken in de luchtwegen) en/of "thoracoscopisch" onderzoek (kijken in de borstholte)
  • Puncties (prikken in weefsels)
  • Longfunctie onderzoek
  • Röntgenonderzoek

 

 

Behandeling van longontstekingen

De behandeling van een longontsteking is afhankelijk van de oorzaak ervan. Voor de meeste gevallen wordt gekozen voor antibiotica. De antibioticakeuze is afhankelijk van het feit of de patiënt van huis komt (meestal goed gevoelige bacteriën) of van een bepaalde gemeenschap komt(verpleeghuis, ziekenhuis etc.)(vaak minder goed gevoelige bacteriën). Ook zorgt het bestaan van chronische ziekten zoals COPD, diabetes mellitus, verminderde weerstand door speciale medicijnen (bijvoorbeeld chemotherapie) vaak voor minder goed gevoelige bacteriën. Gelukkig zijn er tegenwoordig voor veel bacteriën goed gevoelige antibiotica te vinden, maar dit is niet altijd zo. In de media is veel te lezen over bijvoorbeeld de "ESBL-bacterie" en de "MRSA-bacterie". Deze speciale bacteriën zijn in de loop van de tijd ongevoelig geworden voor antibiotica. De oorzaak is meestal de selectieve sterke groei van bacteriën die ongevoelig zijn geworden voor antibiotica omdat zij daarmee te intensief zijn behandeld. Er kan dan zogenaamde resistentie ontstaan. Medici moeten dus niet te veel en vooral de juiste antibiotica geven, dit geldt ook voor de behandeling van dieren!

 

Filmpje over longontsteking.